Matthijs Mali

ux architect, activator, pragmatic.

I love well designed products

← back to writings

Khayelitsha

in: Travel - 18 February 2010

MIJN STAGEOPDRACHT

Dinsdagochtend kwamen we na een klein kwartiertje lopen aan op het kantoor van SCORE. Langs de portier liepen we de 8 trappen op naar de vierde verdieping. We namen weer plaats op de plaatsen waar we maandag ook hadden gezeten in de boardroom. Stefan kwam binnen en vroeg ons wat we al hadden gedaan en hadden ervaren van Kaapstad. De treinreis van een half uur richting de zee bij Muizenberg, het strandleven,  het Two Oceans aquarium, Waterfront en de wijk Woodstock waar we de eerste week in de Deco Lodge hebben gewoond. Met een lichte verbazing keek hij ons aan, en hij vertelde ons dat we, om de ontmoeting met Kaapstad compleet te maken, absoluut naar het District Six Museum moesten gaan. De roofless bus tour moesten we eigenlijk ook zeker doen. Uit het enthousiasme waarmee hij het vertelde nam ik aan dat we dat ook zeker moesten gaan doen, ergens in het weekend of tegen het einde van de week. Tenslotte zouden we ook een begin moeten maken met onze stageopdracht.

De stageopdrachten die we gaan uitvoeren hangen samen met het Wereldkampioenschap voetbal, dat half juni van start zal gaan. Voor mijn opdracht zal ik twee websites moeten gaan ontwikkelen. De eerste website zal een framework zijn waarop elke community waar SCORE actief is, allerlei media en nieuws kan plaatsen. Op de tweede website komt een selectie van de berichten van de community websites samen. Deze zal als een overkoepelende informatieplaats functioneren. Mijn studie valt hier goed op zijn plaats. In de meeste townships en communities is het gebruik van mobiele telefoons wel de normaalste zaak van de wereld, echter zijn computers en internet daar lang niet zo gewoon als in Nederland. Ik zal gaan kijken hoe de community journalisten de media en nieuwsberichten gaan opnemen, om vervolgens te onderzoeken hoe deze op de websites geplaatst kunnen worden. Implementatie van een (in de townships) onbekende technologie dus.

Na alle teleurstellingen met de opdracht die we zouden gaan uitvoeren in Johannesburg dus toch nog een fantastische stageopdracht kunnen krijgen. De rest van de groep heeft ook een leuke opdracht te pakken gekregen, erg fijn dat SCORE dit op de korte termijn nog zo voor ons heeft kunnen regelen!

KHAYELITSHA

“Do you like surprises!?” vroeg Stefan terwijl we allemaal vrolijk voor ons uit staarden, na het aanhoren van de opdrachtomschrijvingen. Natuurlijk houden wij van verassingen was het antwoord. Er kwam een beetje twijfel uit een hoek “Depends on the kind of surprise”, maargoed dan is het hele idee van een verassing natuurlijk weg. Stefan begon te vertellen dat we met een kwartier opgepikt zouden worden en richting een township zouden gaan. Kayhelitsha.

Binnen het kwartier zaten we in het busje op weg naar de township. De route liep wat omhoog en ik moest af en toe mijn oren even laten ploppen. We reden langs de Tafelberg en voor Devils Peak langs, een fantastisch uitzicht over de stad en de baai ontvouwde zich. De dure huizen werden af en toe onderbroken door stukken bos en grasland. Na een kleine 10 minuten rijden zaten we ineens tussen de sloppenwijken, het contrast is heel groot. Links van de snelweg stonden grote loodsen van bedrijven en was een redelijk Westerse industrie te zien. Zodra ik mijn hoofd naar rechts draaide zag ik huisjes. Huisjes gemaakt van golfplaten en houten planken. Mensen die de snelweg overstaken, rennend. Geiten langs de snelweg, loslopende honden. Mensen die water aan het halen waren. Tien minuten van het “bruisende” stadscentrum vandaan…

Het busje draaide van de snelweg af en we reden tussen betonnen prefab huizen door. De chauffeur sloeg van een “hoofdweg” af en we reden tussen zelfgemaakte huisjes door. Overal waren winkeltjes en overal was bedrijvigheid. Vrouwen stonden achter zelfgemaakte houtbraaiplaatsen vlees en maïs te braaien. Zeecontainers met opgeschilderde teksten; “Afro Hair Cut Barber”, “Cash Shop” en “Halaal Supermarket”. We kwamen aan bij een school en stapten het busje uit. De school bevond zich achter een hek en echt contact hadden we dus niet met de bewoners van de huisjes.

Vanaf hier kun je verder lezen:

We liepen de school in en Tata (onze chauffeur van Cape Town naar Khayelitsha) begeleidde ons naar een kamer vlakbij de ingang, waar schijnbaar de conciërge  zat. We kregen het bericht dat we even moesten wachten op iemand die ons rond zou komen leiden. Wel mochten we al even door de school heen lopen. Ik liep een lange gang door en kwam uit op een soort overdekt binnenplein, er stond een podium opgebouwd uit blokken en er liepen hier en daar nog wat kinderen rond. Ze keken mij aan alsof ze nog nooit zoiets hadden gezien, er werd zo nu en dan gezwaaid en een enkeling reikte zijn hand uit. Erg leuk om de kinderen daar zo te zien. In een klas was een juf bezig met het versieren van het lokaal, ze vertelde me dat ze net van lokaal was verhuisd. Ze gaf les aan ca. 45 kinderen en ze vertelde me dat dat ook het gemiddelde was over de hele school. In totaal zaten er zo’n 1000 kinderen op de school. Wat me op viel in de vele lokaaltjes was dat het zo nu en dan een vreselijke zooi was, maar soms was het ook heel opgeruimd. Dit doen de kinderen daar zelf, zo nu en dan waren er groepjes van twee of drie kinderen bezig met vegen en opruimen. Grappig om te zien.

Ik liep weer terug naar de ingang van de school en kwam de rest van de groep weer tegen, iedereen had zelf even een rondje gelopen. We spraken met een van de hoofdleraren van de school, hij ging ons het sportveld naast de school even laten zien. De kinderen waren daar aan het voetballen, vele op hun blote voeten, een enkeling met twee dezelfde schoenen aan en een jongetje speelde op een schoen en een slipper. Doen met doen met de spullen die je hebt.

We liepen met z’n allen weer terug naar het busje en stapten in. Licht verontwaardigd toch wel, we zouden toch een township tour gaan doen!? We reden weer richting de N2 richting Cape Town. Niet veel later kwamen we weer aan in Barack street, liepen in het kantoor de 8 trappen weer omhoog naar de vierde verdieping en namen plaats in een van de lege ruimtes, om na te praten met Stefan en Bettie.

Bettie keek ons verbaasd aan, we hadden schijnbaar onze afspraak gemist. Er zouden net buiten de school twee jongens op ons hebben gewacht, zij zouden ons gaan rondleiden door de township. Dan maar de volgende dag! We hebben wel even gebruik gemaakt van het internet op kantoor, toch wel prettig dat we daar overdag even op kunnen zitten. Email en Instant messaging heeft toch wel een beste plaats in de dagelijkse communicatie ingenomen.

DISTRICT SIX MUSEUM

Woensdag zijn we uiteindelijk toch naar de township toe geweest. We kwamen aan op stage en liepen naar de Board room op de vierde etage. Stefan vertelde ons dat we eigenlijk verplicht nog even moesten inburgeren. Hij begon weer over de roofless bus tour, het District Six Museum en dat we dit keer de township echt moesten gaan verkennen.

Na een kleine 20 minuten praten gingen we richting het District Six Museum. Dat praktisch om de hoek bij SCORE ligt. Vrij goedkoop ook, 20 Rand, dus 2 Euro per persoon. Het leek een nogal ongestructureerd museum. Overal waar je keek zag je foto’s, schilderijen en tekeningen hangen en zo nu en dan lag ergens een gebruiksvoorwerp zoals een strijkijzer of een haardroger.

Ik besloot te beginnen aan de zijkant, er stond een korte chronologische opsomming van de gebeurtenissen in District Six. In het kort stond er dat de wijk altijd het bruisende centrum van Kaapstad is geweest, inspiratie voor vele muziekvormen en waar de bevolking varieerde van gokkers, muzikanten, hawkers (straatverkopers) tot hardwerkende ambachtsmannen. In 1966 werd dankzij het Apartheidsregime de regio veranderd in een White Group Area, de bulldozers kwamen aanrijden en hebben in 15 jaar de hele buurt platgegooid. De schreeuw vanuit de bevolking heeft echter zo’n impact gemaakt, dat er tot een paar jaar terug (op een paar luxe appartementen en een schoolgebouw aan de rand van het gebied) nog steeds vrijwel niets gebouwd is op de plaats van voormalig District Six. Inmiddels is er na jarenlang onderhandelen weer begonnen met het maken van plannen om het gebied weer een bestemming te geven voor mensen met lage inkomens.

In het midden van het museum is een grote plattegrond op de vloer getekend, de voormalige bewoners van District Six kunnen hier, met een marker, hun voormalig huis, winkel of favoriete speelplek op aantekenen. Ik ging zitten op een bankje dat aan de zijkant van de plattegrond stond, een prettig bankje. Ik begon een aantal gedichten te lezen die op de grond stonden geschreven waarvan de strekking mij vooral is bijgebleven; als men ergens gewend is en zich ergens op zijn of haar gemak voelt en je haalt die plaats weg. Dan haal je de ziel uit mensen weg. (ik zal het volledige gedicht nog een keer op zoeken.)

Het ontroerde mij en maakte me boos. Hoe kunnen mensen zomaar iets van iemand afnemen. Niet alleen afnemen, maar ook vernietigen. Ik begon me voor te stellen hoe het zou zijn als ik op mijn 20e samen met mijn familie uit mijn huis in Apeldoorn zou worden gezet. Een antwoord kwam niet. Ik voelde boosheid en verdriet opkomen. Dit soort onrecht en haat heeft nog altijd zijn plek in de wereld…

- matthijsmali.nl