Matthijs Mali

ux architect, activator, pragmatic.

I love well designed products

← back to writings

Overleven / Over leven

in: Travel - 07 May 2010

Na dik drie maanden in het zuidelijkste puntje van Afrika te zijn geweest en met nog twee maanden voor de boeg, begin ik me af te vragen wat Afrika nou eigenlijk zo interessant maakt. Het zou het landschap kunnen zijn, dat om de paar 100 kilometer dramatisch kan veranderen. Little Karoo, de Tafelberg, Kaapstad met haar torenhoge bedrijfspanden, de uitgestrekte gebieden met huizen gemaakt van niet meer dan golfplaten of misschien wel de talloze baaien waar de Europeanen vroeger aanlegden om hun waar in te gaan kopen. Stiekem denk ik dat het geen van al deze dingen is, ik denk dat hetgeen wat Afrika voor mij zo interessant maakt hier niet in te vinden is. Nee.

Ik denk dat Afrika het enige continent is (ik lijk nu wel een Amerikaan die in Parijs, Rome en Amsterdam is geweest om vervolgens te zeggen dat hij Europa heeft gezien) waar de mensen, zelfs als ze zonder moderne voorzieningen zouden zitten, overleven. Als ik me door het centrum van de stad beweeg rond het middaguur, dan is overal om me heen bezigheid. Overal proberen mensen geld bij elkaar te sprokkelen om eten te kunnen kopen en als ze het zonder geld moeten doen zoeken ze het in de talloze groene prullenbakken die her en der langs de straatkant staan, speurend naar een laatste restje brood wat misschien in een verpakking is achtergebleven. In Nederland (althans de directe omgeving waar ik ben opgegroeid) daarentegen wordt zelfs een zwerver vreemd aangekeken als hij of zij uit de prullenbakken loopt te graaien. Dat is volgens velen tenslotte geen manier om van je leven te genieten.

In de diverse townships (of communities, een vriendelijker woord) die rondom grote Afrikaanse steden verspreid liggen is ook op elke straathoek en in elk steegje een overlevingsdrang. Als je een aantal dagen geen eten bij elkaar kunt sprokkelen of het wordt simpelweg uit je klauwen gejat dan ben je dood. Simpel zat. De townships zijn eigenlijk een grote hoop afval, de inwoners zijn veelal zonder pardon hun huizen in de stad kwijtgeraakt en verplaatst naar de townships om plaats te maken voor glimmende appartementencomplexen. Cru gesteld, maar ik hoop toch echt dat de projectontwikkelaars van een kleine twee decennia geleden hier nachtmerries aan over hebben gehouden. En dat is nog het minste wat ik ze toe wens.

Overleven is er in Nederland niet bij, als je geen werk hebt kun je je handje ophouden bij de gemeente. ‘Help me (alstublieft) want ik ben ontslagen.’ Letterlijk vechten voor je brood zit er niet bij, in Nederland “vechten” de armen niet. Je zult tenslotte maar met het schaamrood op je kaken een hap prima eten uit een prullenbak moeten wegvreten. Nee, liever ga je binnen op de bank achter je flatscreen de hele dag naar SBS6 zitten kijken. Het is toch wel erg belangrijk om te weten hoe het ervoor staat met je favoriete TV sterren.

Ik eet dus ik besta. Vs. Ik ben op de hoogte van het leven van Marco Borsato dus ik besta. (Of zou bestaan misschien vervangen moeten worden door overleven?)

Maar tuurlijk ben ik me bewust van alle gemakken in Nederland, natuurlijk mis ik het land waar ik geboren ben. Waar bijna geen verschil is tussen dag en nacht, ook al is dat omdat er de hele nacht lang overal lantaarnpalen branden. Waar ik zonder bestolen te worden ’s nachts naar huis kan lopen. Waar ik mijn eten bijna elk moment van de dag uit de muur kan halen met het geld dat mijn bank in en uitstroomt.

Wat deze Afrikaanse reis met mij doet is mij duidelijk, het laat mij zien waar het echte nulpunt ligt. Het nulpunt ligt niet bij het ontvangen van een uitkering na het invullen van wat formulieren. Niet bij een Omnizorgcentrum waar je als verslaafde kunt aankloppen voor je dagelijkse shot. Nee. Het nulpunt ligt daar waar je geen schaamte meer hebt om te overleven als een eenzame jager in de jungle. Pakken wat je pakken kunt. Zelfs al help je daar een ander mee het graf in.

Vind het geluk in het kleine en je zult geen ongeluk kennen.

- matthijsmali.nl